کارگاه آموزشی هامش و حاشیه در نسخ خطی

کارگاه آموزشی هامش و حاشیه در نسخ خطی

مدرس دکتر علی مشهدی‌رفیع

 

پژوهشکده زبان و ادبیات فارسی با همکاری مرکز مطالعات ادبیات فارسی و تحقیقات عرفانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب کارگاه آموزشی هامش و حاشیه در نسخ خطی را برگزار کرد.

برای بررسی، طبقه‌بندی، تصحیح و حتی مرمت یک نسخه خطی، نیاز به اطلاعات بسیاری است که در قالب یادداشت‌های گونه‌گون، در حاشیه متن اصلی آمده است. این یادداشت‌ها نکات بسیاری در خصوص سرگذشت یک نسخه خطی بیان می‌کنند که گاه نقشی اساسی در مطالعات، بررسی‌ها و کار با نسخ خطی ایفا می‌کنند؛ به طوری که قالب اطلاعات لازم برای شناسایی نسخ خطی از قبیل مالکیت، فن شناسی و سرگذشت یک نسخه را می‌توان از یادداشت‌های حاشیه و هامش استخراج نمود.

از سوی دیگر این یادداشت‌ها گاه منعکس کننده تلاش مالکان پیشین نسخ خطی در تصحیح، شرح و توضیح متون است به طوری که گاه هرگونه تلاش برای بررسی، تصحیح و پژوهش در متون نسخ خطی ضرورتاً نیازمند آشنایی با شکل و ساختار این یادداشت‌ها و رموز و اختصارات به کار رفته در آنها است.

از این رو آشنایی با یادداشت‌ها، رموز، اختصارات و نوشته‌های حاشیه و هامش نسخ خطی و کاربرد آنها را می‌توان از مهارت‌های ضروری هر پژوهشگر، فهرست‌نویس و کتابدار نسخ خطی دانست که در این دوره آموزشی از طریق بررسی نمونه‌های موجود به آن پرداخته شد.

سرفصل و محتوای آموزشی این دوره عبارت است از:

آشنایی با ساختار هامش و حاشیه و اهمیت آن در بررسی‌های نسخه شناسی

ریخت شناسی هامش و حاشیه در ادوار نسخ خطی

آشنایی با اصلاحات هامش و حاشیه

انواع یادداشت‌ها و نوشته‌های هامش و حاشیه معانی و کاربرد آنها در بررسی‌های نسخه‌شناسی و تصحیح متون

انواع یادداشت‌ها و نوشته‌های هامش و حاشیه معانی و کاربرد آنها در بررسی‌های نسخه‌شناسی و تصحیح متون

انواع یادداشت‌ها و نوشته‌های هامش و حاشیه معانی و کاربرد آنها در بررسی‌های نسخه‌شناسی و تصحیح متون

این دوره با هدف افزایش دانش نظری آشنایی با حاشیه و هامش در نسخ خطی و اهمیت آن در بررسی‌های نسخه‌شناسی و همچنین در راستای ارتقای مهارت عملی مهارت استخراج اطلاعات جانبی از حاشیه و هامش و کاربست این اطلاعات در تصحیح متون برگزار شد.

‌‌‌‌‌‌‌