درس‌گفتار «نقد مضمونی»

مرکز ادبیات فارسی و تحقیقات عرفانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب با همکاری پژوهشکده زبان و ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار کرد:

 

درس‌گفتار نقد مضمونی

مدرس دکتر مرتضی بابک معین عضو هیئت علمی دانشگاه تهران مرکز

 

نقد مضمونی از جمله حوزه‌های نقد مدرن محسوب می‌شود و آشنایی با این نقد می تواند فرصتی باشد برای نگاهی تازه به متون ادب فارسی. این نقد که قبل از نقد ساختارگرایی در فرانسه شکل گرفته است، آغازگر نقد نو به حساب می‌آید و اکنون حوزه ‎ ای شناخته شده می باشد که متاسفانه در ایران چندان شناخته شده نیست. سعی مدرس این کارگاه این بود که علاقه‌مندان به حوزه ادبیات و دانشجویانی که به طور مستقیم و یا غیر مستقیم به حوزه‌های ادبی و شعر علاقه دارند را با این حوزه نقد آشنا کند. هر چند در ایران از مدت‌ها پیش نقد مضمونی به نوعی وجود داشته است، اما مسئله مهم این است که واژه مضمون در برداشت سنتی آن مد نظر بوده است؛ مانند مضامینی چون زمان، عشق، مرگ و غیره. نکته حائز اهمیت این است که در نقد مضمونی، برداشت مدرن از مضمون مد نظر است. در این مجال، ضمن آسیب‌شناسی نقد مضمونی در ایران، به این پرسش اصلی پرداخته شد که اساساً چه تفاوت‌ها و نقاط افتراقی بین «مضمون در نقد سنتی» و «مضمون در نقد مضمونی» فرانسه، که متاثر از فلسفه پدیدارشناسی می‌باشد، وجود دارد. با تعمیق موارد ذکر شده و آشنایی با این حوزه نقد می‌توان انتظار داشت تا منتقدین حوزه ادبیات و شعر بتوانند متون ادبی و شعر فارسی را با نگاهی جدید مورد واکاوی قرار دهند.

سرفصل ها و محتوای دوره آموزشی:

معرفی نقد مضمونی و خاستگاه‌های آن: خاستگاه‌های فلسفی و ادبی

نقد ژرژ پوله با تاکید بر کوگیتوی خالق ادبی

نقد ژان پیر ریشار مبتنی بر امر حسی و «هستی در جهان» نویسنده

نقد مضمونی از دیدگاه میشل کولو: «ساختار افق» و مفهوم «منظره» در شعر

آسیب شناسی نقد مضمونی در ایران با تاکید به موارد مطرح شده و سعی در پیاده سازی بر متون ادبی فارسی

 

با هدف افزایش دانش نظری

و ارتقای مهارت عملی در نقد ادبی